samodoskonalenie.warszawa.pl

Celem tej książki jest właśnie pomóc tobie
w posługiwaniu się technikami prezentacji.
Spraw, by inni cię lepiej rozumieli
Po przeczytaniu tej książki będziesz lepiej zrozumiany przez otoczenie
i staniesz się bardziej atrakcyjny jako mówca. W życiu zawodowym
przyda ci się to w wielu sytuacjach, np. przy okazji prezentacji projektu,
zrobienia bilansu, prezentacji budżetu, sprzedaży produktu albo po
prostu uzyskania posłuchu dla twoich poglądów na zebraniu. Będziesz
także bardziej przekonujący w zwykłych, codziennych sytuacjach.
Co to właściwie jest prezentacja?
W prezentacji chodzi o komunikację. W prezentacji próbujesz przekazać
komuś swoje myśli i zapatrywania i poprzez to dokonać w tym
kimś jakiejś zmiany. W prezentacji możesz chcieć zmienić sposób myślenia
danej osoby albo wpłynąć na tę drugą stronę tak, by zadziałała
w sposób bliski twoim oczekiwaniom lub zmieniła do ciebie nastawienie.
9
Przekonania
Gdy do kogoś przemawiasz, ocena ciebie jako mówcy następuje bardzo
szybko. By osoba, do której kierujesz swoją wypowiedź, zechciała
ciebie słuchać, musisz natychmiast zdobyć jej zaufanie. Zdobycie
zaufania jest tym bardziej ważne, jeśli dodatkowo chcesz, by ta druga
strona zgadzała się z tym, co mówisz.
Pod presją trudniej
To żadna sztuka być nastawionym entuzjastycznie, rozluźnionym
i elokwentnym w prywatnej rozmowie pomiędzy dwoma lub trzema
osobami. Gdy jednak działasz pod presją i w stresie, i gdy ważne jest,
by ludzie uwierzyli w to, co mówisz, wtedy ważne jest, by się nie załamać
i nie pogubić. Przy okazji odczytu lub przemowy przed dziesiątką,
setką lub tysiącem osób, na rozmowie o pracę lub podczas transakcji
handlowej umiejętność przeprowadzenia prezentacji może mieć rozstrzygające
znaczenie.
Ta książka opowiada o tym, jak powinieneś zachować się, by dobrze
się zaprezentować w sytuacjach stresowych, gdy gra toczy się o wysoką
stawkę.
Żadnych niejasności
Książka zawiera także wskazówki, jak powinieneś zaprezentować
swoje pomysły i poglądy, by wszyscy zrozumieli, co mówisz. Często
zdarza się przecież, że uczestnicy spotkania rozchodzą się z niejasnym
pojęciem o celu i sensie prezentacji.
Jak do tego dochodzi? Najczęściej wynika to z tego, że ten, kto prowadzi
spotkanie nie wie, jak ma się jasno i wyraźnie wyrażać.
Przy okazji spotkania pomiędzy dwoma osobami komunikacja jest
często bardziej otwarta niż podczas większego zgromadzenia. Dlatego
podczas spotkań w większym gronie musisz dokładnie wiedzieć, jak
zadziałać, by przesłanie tra. ło do słuchaczy.
Dar przemawiania
Co właściwie decyduje o tym, że o niektórych ludziach mówi się,
że mają dar przemawiania i przekonywania? Co sprawia, że niektórzy
mówcy posługują się słowem tak, że niemożliwością jest ich nie
słuchać? Po wysłuchaniu niektórych wypowiedzi czujesz się zainspirowany
i dobrze poinformowany. Poza tym pamiętasz dokładnie, o czym
była mowa.
Niestety, zbyt dużo jest przykładów czegoś zupełnie przeciwnego
– mówców, którzy zupełnie nie wiedzą, jak dotrzeć do swoich słuchaczy.
Wstęp
10
Ile razy zdarzyło ci się, że starałeś się skupić na jakimś wystąpieniu,
ale myślami błądziłeś gdzieś indziej? Notowałeś coś na kartce papieru,
a potem nie byłeś w stanie powtórzyć niczego z wykładu.
Wyuczona umiejętność
Jako mówca możesz za pomocą całkiem prostych metod zapamiętać
wszystko to, co masz do powiedzenia i sprawić, by twoi słuchacze
także zapamiętywali treści, które przekazujesz. Dar przemawiania to
tak naprawdę nie żaden dar, tylko wyuczona umiejętność. Większość
dobrych mówców posiadło swoje umiejętności wskutek sumiennego treningu,
wyuczenia i świadomości tego, co jest wymagane w technikach
prezentacji.
Oczywiście są wśród nich tacy, którzy mają wrodzoną zdolność
wyrażania się na forum. Lecz aby stać się naprawdę dobrym mówcą,
potrzeba wielu ćwiczeń.
Jest taka historia, która bardzo dobrze pokazuje, że nawet najwięksi
mówcy miewali problemy z wygłoszeniem przemowy.
Młody polityk miał wygłosić swoją pierwszą mowę w brytyjskim parlamencie.
Przed wykonaniem tego zadania był bardzo zdenerwowany. Jego ojciec był
jednym ze słynniejszych członków w historii parlamentu. Młody polityk wiedział
też, że wielu słuchaczy było doświadczonymi politykami, a większość
z nich posiadało gruntowne wykształcenie. On sam nie ukończył żadnego
uniwersytetu. Jeden z londyńskich logopedów zdecydowanie odradził mu
wszelkie publiczne wystąpienia z uwagi na silną wadę wymowy – seplenienie
i jąkanie się. Wystąpienie okazało się totalnym . askiem, a mówca zemdlał.
Jak sądzisz, o kim mowa? To opowieść o nikim innym, jak o Winstonie Churchillu
– człowieku, który potem swoimi wystąpieniami porywał miliony ludzi do
przeprowadzania historycznych przemian.
Za większością ludzi, o których myśli się, że są obdarzeni darem
przemawiania, kryje się długie doświadczenie i wieloletni trening.
Tak jak nikt nie rodzi się dobrym mówcą, nie ma też urodzonych
złych mówców. Właściwa technika przychodzi wraz z treningiem
i świadomością tego, jak zachować się przed publiką.
Trening
Bycie dobrym mówcą i człowiekiem umiejącym się zaprezentować
nie różni się od bycia dobrym w jakiejś innej dziedzinie. Jeśli chcesz
być dobrym graczem w golfa, maratończykiem, szachistą, tenisistą
czy kierowcą rajdowym, musisz zacisnąć zęby i ćwiczyć. To samo
dotyczy technik prezentacji. Nie osiągniesz sukcesu, jeśli nie będziesz
trenował.
Wstęp
11
Niestety, nie wszyscy rozumieją tę prawidłowość. Części osób, które
denerwują się i nie radzą sobie z przemawianiem do większej ilości
ludzi, wydaje się, że nigdy nie uda im się tego zmienić. Jeśli jednak
dzięki treningowi możesz stać się lepszym graczem w golfa czy biegaczem,
dlaczego poprzez trening nie miałbyś się stać lepszym mówcą?
Wykorzystuj więc każdą okazję, by mówić. Pamiętaj, by ćwiczyć
w codziennych sytuacjach, gdy rozmawiasz z członkami rodziny,
współpracownikami czy przyjaciółmi – w cztery oczy albo przez
telefon. Gdy tylko nadarzy się okazja, zorganizuj wystąpienie, wygłoś
mowę, wykład, referat lub poprowadź dyskusję. Nie odmawiaj
bez powodu. Nie chowaj się. To jedyny sposób, by nabrać wprawy.
A. rmacja
Jest jeden czynnik, który sprawi, że twoje dążenie do podwyższenia
pewności siebie i opanowania sztuki wyrażania się w przekonujący
sposób, zostanie zwieńczone sukcesem. To twoja silna wola i chęć
odniesienia sukcesu.
Musisz od samego początku nastawić się na to, że ci się uda. Jeśli
stworzysz sobie obraz siebie jako dobrego mówcy, będzie ci znacznie
łatwiej odnieść sukces. Takie kreowanie wewnętrznej wizji celu,
do którego się dąży, to inaczej a. rmacja.
Co zrobił Juliusz Cezar, by zapewnić sobie zwycięstwo swoich wojsk w czasie,
gdy przeprawiał się przez Kanał La Manche z Galii i wysadził swoje legiony
na ląd w miejscu dzisiejszej Anglii? Otóż zrobił coś bardzo inteligentnego:
Rozmieścił wojska na skałach w Dover. Gdy żołnierze z wysokości 200
metrów spoglądali w dół, widzieli, jak wszystkie okręty, którymi przypłynęli,
pochłania ogień.
Znajdowali się w obcym, wrogim im kraju, ostatnia nić łącząca ich z kontynentem
została przerwana, droga odwrotu spalona. Była tylko jedna rzecz,
którą mogli zrobić: Podążać naprzód i zdobywać. I to właśnie uczynili.
Właśnie tak powinieneś zadziałać. Nastaw się, że wszystkie twoje
zamiary się powiodą, a tak się stanie.
Potwierdzenie twoich myśli
Gdy przemawiasz do innych, wpływasz nie tylko na swoich słuchaczy,
ale i na samego siebie. Nawet, gdy ty sam zmuszasz się do uporządkowania
swoich myśli, wzmacniasz je w sobie, utwierdzasz się w określonych
przekonaniach i zyskujesz pewność siebie. Nie można zapominać
o tym pozytywnym skutku twoich a. rmacyjnych myśli.
Wstęp
12
Entuzjazm
Jeśli nadarzy ci się okazja, by mówić, postaraj się, by niepotrzebnie
nie utrudniać sprawy. Często osoby poproszone o przemowę czy wystąpienie,
wmawiają sobie, że będą mówić o czymś, o czym niewiele wiedzą
lub poświęcili temu niewiele uwagi. Potem wygłaszają mowę, którą
wyróżnia jedynie jej długość.
Jeśli masz możliwość, by wybrać temat, na który będziesz się wypowiadał,
wybierz coś, na czym się znasz. Wybierz temat, który nastawia
cię entuzjastycznie. Entuzjazm jest najbardziej zaraźliwą chorobą
świata. Im bardziej entuzjastycznie jesteś nastawiony do tematu
wystąpienia, tym bardziej entuzjastyczni będą twoi słuchacze.
Wstęp
13
Trema
Serce zaczyna tobie mocniej bić. Pocą ci się ręce. Odczuwasz suchość
w ustach, trzęsą ci się kolana. Ściska cię w gardle. W głowie masz zamęt.
Jesteś spięty i denerwujesz się przed przemową, którą musisz zaraz wygłosić
do 50 osób.
Dlaczego tak jest? Przecież nie wydarzy się nic strasznego, jeśli staniesz
przed grupą osób i przez parę chwil o czymś poopowiadasz.
Lecz mimo to jesteś zdenerwowany.
W tym rozdziale omówimy krótko przyczyny, które sprawiają, że się
denerwujemy, gdy przemawiamy na forum. Podamy także sposoby,
które pomogą ci zredukować napięcie przed prezentacją; to napięcie,
które potocznie nazywamy tremą.
To, czego najbardziej się boimy
W badaniach przeprowadzonych w USA trzem tysiącom osób postawiono
pytanie: Czego się najbardziej boisz? Jak myślisz, jaka odpowiedź znalazła
się na szczycie tej listy?
Śmierć? Węże? Choroby? Awarie elektrowni atomowych? Wojny?
Otóż nie. Na szczycie tej listy znalazło się hasło: Przemawianie przed
publicznością.
41% pytanych odpowiedziało, że najbardziej ze wszystkiego boi się
stanąć przed grupą i przemawiać. Jedynie 19% pytanych odpowiedziało,
że najbardziej boi się śmierci. Na drugim miejscu znalazł się lęk
wysokości, na trzecim owady i robactwo, a na czwartym problemy . nansowe.
W USA już małe dzieci przygotowuje się w szkole do przemawiania
na forum, a umiejętność dobrego komunikowania się uważana jest za
ważny czynnik sprzyjający sukcesowi. W Polsce nie ma takiej tradycji.
Wystarczy spojrzeć i posłuchać polskich polityków i innych osób publicznych.
Próżno porównywać ich z tymi amerykańskimi.
14
Umiarkowana trema jest dobra
Artysta, który chwali się, że nigdy nie odczuwa tremy, nie jest artystą
– jest kłamcą albo durniem, powiedział kiedyś słynny śpiewak operowy
Caruso. Niemal wszyscy ludzie czują jakiś stopień napięcia przed
publicznym wystąpieniem.
Ernest Hugo Järegard, znany aktor szwedzki, w jednym z wywiadów
radiowych mówił o ogromnej tremie, z powodu której cierpi wielu jego
kolegów po fachu. Opowiadał, jak wiele z czołowych gwiazd szwedzkiej
sceny na każdy spektakl zabiera ze sobą miskę, do której wymiotuje
w przerwie.
Trema nie jest więc czymś, na co cierpisz wyłącznie ty. Wszyscy czują
napięcie zanim wystąpią przed grupą. Decydującą różnicą między
doświadczonym a początkującym mówcą jest sposób, w jaki rozpoznają
oni i traktują tremę.
Na początku musisz nauczyć się, jak traktować swoje napięcie. Samo
w sobie jest ono niezwykle pomocne w nowych i trudnych dla nas
sytuacjach. Największy problem pojawia się, gdy nie mamy odwagi
przyznać przed samymi sobą lub przed innymi, że jesteśmy zdenerwowani.
Aby stać się dobrym mówcą, nie musisz pracować nad tym,
by przysłowiowe motyle w brzuchu znikły. Jedyne, co musisz zrobić,
to sprawić, by wszystkie motyle leciały w tym samym kierunku.
Przyczyną tego, że zaczynają się tobie trząść kolana, jest nagłe
wydzielanie kwasu mlekowego. Nie jest to stan chorobowy, ale coś
całkowicie naturalnego.
Bez napięcia nudno
Mówca, który odczuwa pewne napięcie i podniecenie przed swoim
wystąpieniem, bardziej porywa słuchaczy niż mówca, który w takiej
sytuacji odczuwa obojętność.
W dużej . rmie był kiedyś młody mężczyzna, który nieustannie chwalił się
przed swoimi znajomymi, jak łatwo przychodzi mu występowanie przed
innymi. Reguły . rmy nakazywały każdemu pracownikowi zaprezentowanie
raz w miesiącu swoich projektów przed 50 osobami. Współpracownicy tego
mężczyzny zawsze byli w takiej sytuacji zdenerwowani.
On sam uważał ich za tchórzów aż do dnia, gdy jego szef wskazał na niego
i powiedział: Masz rację, jesteś niezwykle pewny siebie, jeśli chodzi o wystąpienia…,
ale jesteś niesamowicie nudny, gdy się ciebie słucha.
Trema
15
Może się zdarzyć, że początkujący mówca z zazdrością obserwuje
wystąpienie kogoś bardziej doświadczonego i pewnego siebie. Jednak
z drugiej strony często ktoś bardziej doświadczony zazdrości temu
początkującemu jego autentyczności i entuzjazmu, które sprawiają,
że chętnie się go słucha. To może się zdarzyć tylko wtedy, gdy ten, kto
przemawia, czuje się przed swoim wystąpieniem naładowany energią.
Kontroluj zdenerwowanie
Chodzi więc o to, abyś zaakceptował fakt, że pojawia się napięcie
i zdenerwowanie. Mogą ci one wręcz pomóc, byś bardziej efektywnie
przeprowadził prezentację. Spróbuj nauczyć się kontrolować napięcie,
aby cię ono nie blokowało. Zanim zaczniesz pokonywać jakąś przeszkodę,
musisz zrozumieć, dlaczego właściwie się pojawiła i co ją stwarza.
Strach jest czymś, co czujemy, gdy uświadamiamy sobie, że jesteśmy
w jakiś sposób zagrożeni. Doświadczenie strachu jest potrzebną i pożyteczną
reakcją. Bez niej życie przestałoby istnieć. Nikt nie zatroszczyłby
się o to, by się bronić. Przed tysiącami lat, gdy nasi przodkowie polowali
w lesie, zdarzało się, że byli zaskakiwani przez dzikie zwierzęta.
Strach był wówczas czymś, co sprawiało, że krew napływała do
mięśni i wydzielał się pot. To powodowało, że ciało było przygotowane na
wysiłek . zyczny. Myśliwy potrzebował tego szybkiego przestawienia się
organizmu po to, by móc podjąć walkę lub zdobyć się na ucieczkę.
Wyuczone zachowanie
W dzisiejszych czasach nie mamy już tak wielkiej potrzeby, aby reagować
w ten sposób. Gdy odczuwasz strach przed publicznymi wystąpieniami,
pomoże ci już to, że krew dopłynie do mięśni i wzrośnie
wydzielanie potu. Musisz jednak zaakceptować fakt, że taka reakcja
ma miejsce.
Dlaczego tak się dzieje? Przecież grupa, przed którą masz się wypowiedzieć,
nie stanowi dla ciebie właściwie żadnego zagrożenia.
Zastanów się jeszcze raz – dlaczego się denerwujesz? Odpowiedź
brzmi: Dlatego, że nauczyłeś się odczuwać strach.
Jednak na coś, co zostało ci wpojone, możesz wpłynąć swoimi myślami
i nastawieniem.
Dwuletnie dziecko nie boi się powiedzieć, co myśli i czuje. Strach
przed publicznymi wystąpieniami jest czymś, co nabywamy z biegiem
lat. Być może mamy w pamięci odstraszający obraz nieudanego referatu
wygłoszonego w szkole lub mowy, z którą sobie nie poradziliśmy.
I nawet jeśli w rzeczywistości nie mieliśmy żadnych przykrych doświadczeń,
nasza wyobraźnia łatwo tworzy przyszłe sytuacje, w których
Trema
16
ponosimy dotkliwą porażkę. Prawdziwe lub wyimaginowane niepowodzenia
– tu leży przyczyna strachu! Wszystko to jest zatem zjawiskiem
na płaszczyźnie myślowej i musi zostać opanowane, abyś mógł
radzić sobie z napięciem. Nie ma cudownych środków przeciw takiemu
zdenerwowaniu. Są jednak pewne kroki, które musisz przedsięwziąć,
by uczynić z napięcia swojego sprzymierzeńca.
Strach przed zdenerwowaniem
Nic nie pomoże powtarzanie sobie w duchu: Teraz się nie denerwuj!
Murowane, że zaczniesz się denerwować tym, że możesz się zdenerwować.
Nieoczekiwane momenty mogą nadejść w każdym wystąpieniu,
lecz to twoje nastawienie decyduje o tym, jakie one będą. Spróbuj
najpierw zebrać jak najwięcej informacji do swojej prezentacji po to,
by twoje ewentualne zaskoczenie nie było spowodowane brakiem
przygotowania. Jeśli przygotujesz się rzetelnie i przeprowadzisz swoje
zadanie tak dobrze, jak tylko potra. sz, uda ci się. Musisz uwierzyć
w swój własny sukces.
Inni rzadko to widzą
Pocieszeniem dla zdenerwowanego mówcy jest to, że jego napięcie tak
naprawdę zauważa niewiele osób. W środku możesz mieć emocjonalną
burzę, może ci walić serce i możesz mieć trudności z oddychaniem.
Jednak na zewnątrz rzadko widać, że jesteś zdenerwowany. Zawsze odczuwamy
więcej, niż to jest widoczne.
Jeśli jednak dojdzie do tego, że inni dostrzegą twoje zdenerwowanie,
zaczną czuć się nieswojo. Publiczność nie chce mianowicie, abyś się
denerwował. Zdenerwowanie jest tak samo zaraźliwe, jak entuzjazm.
Jeśli publiczność dostrzeże, że drżysz, pocisz się albo nie możesz sobie
przypomnieć, co chciałeś powiedzieć, robi się im ciebie żal i czują się
niezręcznie. Zapamiętaj więc, że publiczność jest po twojej stronie.
Ona chce, by twoja prezentacja się udała.
Błędne koło
Ze strachu, że im się nie powiedzie, część ludzi unika okazji do publicznych
wystąpień. W ten sposób tracą oni okazję, by ćwiczyć.
W końcu wszystko to staje się błędnym kołem. Im bardziej człowiek
boi się mówić, tym mniej ćwiczy i tym gorszym staje się mówcą.
Trema
17
Pierwsze, co musisz zrobić, aby twój wysiłek, by stać się lepszym mówcą,
zwieńczył sukces, jest mocne postanowienie sukcesu. Nie zajdziesz
daleko, jeśli nie zdecydujesz się, że naprawdę chcesz gdzieś dotrzeć. Jeśli
podjąłeś decyzję, że chcesz udoskonalić swoją sztukę prezentacji, musisz
wykorzystywać każdą okazję, by trenować. W ten sposób przerwiesz
błędne koło.
Próba generalna
Nie ma lepszego sposobu, niż przed każdym ważnym wystąpieniem
przeprowadzić generalną próbę. Wielu mówców przygotowuje się jedynie
psychicznie, powtarzając tekst, który wygłoszą. Najlepszą metodą
jest jednak jeszcze przed wystąpieniem wyobrażenie sobie, że stoi się
przed publicznością.
Najlepiej, jeśli posłucha cię żona, mąż lub jeśli obejrzysz swoją prezentację
na wideo. Nic bardziej nie zmniejsza tremy niż uczucie, że jest
się dobrze przygotowanym. A najlepszym sposobem na przygotowanie
się jest przetrenowanie prezentacji w warunkach zbliżonych do tych,
w których będziesz przemawiał.
Nastawienie psychiczne
Nastawienie psychiczne nie zastąpi próby generalnej i powtórek, ale
jest ono niezbędne. Każdy z nas posiada jakąś blokadę, która uniemożliwia
nam odnoszenie takich sukcesów, na jakie nas stać lub
jakich oczekujemy. Jeśli masz przeprowadzić prezentację w profesjonalny
sposób, musisz mieć obraz siebie jako naprawdę dobrego mówcy.
Musisz widzieć siebie, myśleć o sobie, mówić o sobie, działać, planować
i stawiać sobie cele w taki sposób, jakbyś był najlepszym, najbardziej
utalentowanym mówcą. Musisz zbudować w sobie to wyobrażenie,
zanim stanie się ono rzeczywistością.
Aby sobie z tym poradzić, musisz pozbyć się negatywnych myśli
i ograniczających cię poglądów na swój temat. Niektórzy ludzie
wmawiają sobie, że nie radzą sobie z pewnymi rzeczami i nie nadają się
do pewnych działań. W rzeczywistości te poglądy okazują się błędne.
Jeśli ty jednak w nie wierzysz, uwierzą w nie i inni.
Jak długo będziesz uważał, że nie nadajesz się do przemówień i prezentowania
twoich pomysłów innym, tak długo faktycznie tak będzie. Jeśli
jednak przekonasz sam siebie, że dobrze sobie radzisz z technikami prezentacji,
będzie ci szło coraz lepiej. Jesteś taki, jak sam o sobie myślisz.
Trema



BL Info Polska Sp. z o.o.
Björn Lundèn, Lennart Rosell