samodoskonalenie.warszawa.pl

Jednakże istniały i nadal istnieją problemy, do rozwiązania których potrzebujemy innego sposobu myślenia. Szczególnie wtedy, gdy mamy do czynienia z systemami, które nie rządzą się zasadami logiki. Takimi systemami są ludzie i organizacje. Ich zachowania nie są tak łatwe do przewidzenia jak wynik równań matematycznych. W przypadku złożonych systemów potrzebujemy myślenia systemowego. Jest ono podstawowym narzędziem do efektywnego zarządzania sobą i innymi ludźmi. Pomaga zrozumieć złożoność procesów biznesowych i widzieć sposoby poprawy ich działania. Umiejętność myślenia systemowego jest konieczna do tego, by przewodzić ludziom, tworzyć zespoły i zarządzać nimi oraz przeprowadzać efektywne zmiany organizacyjne.
Myślenie systemowe wykracza poza pojedyncze wydarzenia, łączy we wzorzec wydarzenia, które wydają się być odległe i niezależne od siebie nawzajem.

Myślenie systemowe na temat organizacji polega na szukaniu połączeń pomiędzy jej częściami, które są pozornie niezależne i dostrzeganiu procesu rozwoju, zamiast pojedynczych wydarzeń. Polega ono także na spostrzeganiu pętli sprzężeń zwrotnych w miejscach, w których za pomocą myślenia linearnego jesteśmy w stanie widzieć tylko proste linie.

Myślenie systemowe pozwala dostrzegać długoterminowe konsekwencje działań. Dzięki niemu wiemy, że dzisiejsze decyzje wpływają na przyszłe rezultaty, co jest łatwe do przeoczenia, ponieważ decyzje i ich rezultaty są rozdzielone w czasie i przestrzeni.

Myślenie systemowe może pomóc w odkryciu wpływu struktury organizacji na pojawiające się w niej problemy oraz pokazać, jak konsekwencje decyzji podejmowanych przez poszczególnych menedżerów pojawiają się w zupełnie innym miejscu systemu, niż się spodziewano, tworząc znacznie większe problemy od tych, które miały rozwiązać. Wreszcie, myślenie systemowe może pomóc zrozumieć, w jaki sposób struktura organizacji wpływa na rodzaj przekonań i stylów myślenia preferowanych przez jej członków, tworząc niepisane normy zachowań, tym samym wpływając na kulturę organizacji, która rozwija się w procesie i jest zjawiskiem systemowym.
Pierwszym krokiem w stronę myślenia systemowego jest zrozumienie tego, czym jest system i jakimi kieruje się zasadami.

Co to jest system

System jest czymś, co utrzymuje swoje istnienie i funkcjonowanie jako całość, poprzez interakcje swoich części. Ciało ludzkie jest doskonałym przykładem systemu. Składa się z wielu różnych części i organów, z których każdy spełnia inną funkcję. Jednocześnie części te są połączone i wpływają na siebie nawzajem. Oczy nie są w stanie widzieć, a nogi nie są w stanie poruszać się bez wsparcia ze strony krwi i układu krwionośnego. Ruch nóg pomaga pompować krew żyłą zwrotną do serca. Na rytm serca, a także na działanie układu trawiennego mają wpływ nasze myśli. I odwrotnie. Stan naszego układu trawiennego wpływa na procesy myślowe, szczególnie po obfitym obiedzie. Ciało jest złożonym systemem, podobnie jak organizacja i jak ludzkie przekonania.

System		Zbiór
Wzajemne połączenia części tworzą całość. Zmiana następuje poprzez dodanie lub zabranie kilku części. Jeśli podzieli się system na pół nie uzyska się dwóch takich samych mniejszych systemów. Kluczowe znaczenie dla systemu ma wzajemny układ części - struktura. Części są połączone i pracują razem. Sposób działania systemu zależy od jego całkowitej struktury. Zmiana struktury powoduje zmianę zachowania		Suma części. Zasadnicze właściwości nie ulegają zmianie po odjęciu lub dodaniu części. Sposób ułożenia części jest bez znaczenia. Części nie są połączone i mogą funkcjonować osobno. Zachowanie zbioru ( jeśli jest takie) zależy od jego wielkości lub ilości części.

Struktura systemu determinuje sposób jego działania oraz cele, jakie system może realizować. Struktura rozumiana jako relacje pomiędzy poszczególnymi częściami systemu, może być prosta lub złożona. Podobnie jak system - może być prosty lub złożony.
Zasadniczo istnieją dwa rodzaje złożoności systemów. Jednym z nich jest złożoność dynamiczna. Ma ona miejsce wówczas, gdy elementy systemu mogą łączyć się ze sobą na wiele różnych sposobów. Przykładem jest zespół roboczy w organizacji. Wielość relacji pomiędzy poszczególnymi osobami jest ogromna. Sytuacja zmienia się bardzo szybko. Problemy, które pozornie wydają się proste do rozwiązania mogą okazać się bardzo skomplikowane. Nowe koalicje zwiększają złożoność systemu, zaś nowe osoby tworzą nowe połączenia. W tym sensie relacje pomiędzy różnymi częściami systemu determinują sposób jego funkcjonowania, a każda, nawet najmniejsza wpływa na zachowanie całości. Wszystkie części systemu są wzajemnie zależne od siebie.

Przykłady systemów:

Człowiek
System nerwowy
Organizacja i każdy jej departament z osobna
Rodzina
Zespół roboczy
Dwoje rozmawiających ludzi
Komputer, sieć komputerowa
Samochód
Rząd
Społeczność, grupa ludzi

Podstawową właściwością funkcjonowania systemu są pętle sprzężeń zwrotnych. Bez nich system nie istnieje. Wszystkie systemy, nawet najbardziej skomplikowane składają się z dwóch typów sprzężeń zwrotnych:
- wzmacniające sprzężenie zwrotne - kiedy zmiany w całym systemie wzmacniają zmianę początkową. Innymi słowy, gdy zmiana przechodząc przez system produkuje więcej zmian w tym samym kierunku,
- równoważące sprzężenie zwrotne - kiedy zmiany w całym systemie znoszą działanie zmiany początkowej. Wszystkie systemy dysponują tego typu sprzężeniami zwrotnymi po to, by utrzymać stabilność.

Myślenie systemowe a zmiany organizacyjne

Im bardziej złożony jest system, tym dłużej informacja krąży w sieci połączeń. Dodatkowo, system działa tak sprawnie, jak jego najsłabszy element. W przypadku przeprowadzania zmian w organizacji znajomość zasad myślenia systemowego i praktyczne ich zastosowanie może oszczędzić pieniądze, czas i ludzką energię. Zarządzanie w czasach zmiany organizacyjnej nie jest łatwe i nigdy takie nie było. Z jednej strony zmiany rozumiane jako rozwój organizacji wymagają ciągłego uczenia się: przyswajania lepszych struktur, doskonalszych procesów, szybszego reagowania na zmiany rynkowe. Innymi słowy dodatnich sprzężeń wzmacniających. Z drugiej jednak strony system potrzebuje struktury, której podstawowym celem jest utrzymanie go w stabilności, a więc równoważących sprzężeń zwrotnych. Te struktury i procedury działają przeciwko jakiejkolwiek zmianie. Dlatego opór przed zmianą zawiera w sobie coś wartościowego - przetrwanie systemu. Organizacja jednocześnie potrzebuje równowagi i stabilności oraz rozwoju.
Częścią struktury, która utrzymuje organizację stabilną są ludzie i sposób ich reagowania, zachowania. Firmy rekrutują ludzi, którzy pasują do ustalonej kultury, etosu, do określonego sposobu wykonywania działań, tym samym podtrzymując stabilny system. Aby osiągnąć zmianę na poziomie organizacyjnym najpierw muszą nastąpić zmiany na poziomie indywidualnym. Bazą do tych zmian jest możliwość uczenia się, która jest dostępna każdemu człowiekowi.
Uczenie się może następować w wielu obszarach. Najprostszy jest obszar uczenia się nowych zachowań. Następny bardziej skomplikowany i wymagający więcej czasu obszar umiejętności. Kolejnym jest obszar przekonań lub modeli myślowych.

System modeli myślowych

Poznając sposób funkcjonowania modeli myślowych można znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego tak wiele dobrych pomysłów nie ujrzało światła dziennego, zaś wspaniałe strategie nigdy nie zostały wdrożone. Nasze modele myślowe określają sens, jaki nadajemy światu oraz determinują działania. Wpływają na to, co robimy poprzez aktywną rolę w kształtowaniu naszej percepcji. Zrozumienie tego jest kluczowym punktem w zarządzaniu zasobami ludzkimi w procesie zmiany.
Skąd nazwa modele mentalne? "Mentalne", ponieważ istnieją w naszych umysłach i stąd kierują naszymi działaniami. "Modele", ponieważ konstruujemy je na podstawie naszych doświadczeń. Są praktycznie wyznawanymi teoriami, zgodnie z którymi układamy nasze zachowania. Ich źródło bierze się z naszych przeszłych doświadczeń i dlatego oczekujemy, że skoro działały w przeszłości, to będą także działać w przyszłości. W ten sposób stają się mapami, których używamy do przyszłych poszukiwań. Na ich podstawie formułujemy nasze przekonania, których następnie używamy w codziennym życiu. Świadomie możemy ich nie wyznawać i głosić całkiem odmienne teorie, jednakże to one kierują naszym praktycznym działaniem.
Modele myślowe są czymś naturalnym i wszyscy jakieś posiadamy. Nadajemy znaczenia codziennym wydarzeniom interpretując je w świetle naszych modeli myślowych. Mogą być prostymi uogólnieniami typu: "wszystko co powiesz może być użyte przeciwko tobie" lub "w tej firmie nie zwalnia się ludzi". Jako założenia w naszym myśleniu są nam potrzebne do porządkowania świata i naszych doświadczeń. Problem z nimi nie polega na tym, że są prawdziwe, czy nie, ponieważ wszystkie są uproszczeniami. Problem pojawia się wówczas, gdy są przyjmowane milcząco i nie weryfikowane. Szczególnie ważne znaczenie ma to w przypadku organizacji, która działając jako system ma możliwość wzmacniania lub wygaszania informacji, jaką jest przekonanie.
Fakt dzielenia przez pracowników jednej organizacji tego samego systemu przekonań spełnia istotną funkcję kulturową. Z jednej strony stanowi to ich siłę, z drugiej strony, w sytuacji przeprowadzania zmian stanowi istotny czynnik oporu i destrukcji.
Jak sobie z tym poradzić? Nauczyć się zarządzać umysłami ludzi. Jest to możliwe poprzez zarządzanie procesami uczenia się. Skoro modele myślowe mogą hamować uczenie, utrzymując ludzi i organizacje w stosowaniu przestarzałych praktyk, to oznacza, że można ich użyć w przyspieszaniu uczenia się.
Tych z Państwa, którzy pragną dowiedzieć się, jak to jest możliwe zapraszamy na wykład

Organizacja umysłów -
przekonania pracowników a kultura firmy i jej podejście do zmian

ZAŁOŻENIA MYŚLENIA SYSTEMOWEGO

1. Każda rzecz może być połączona ze wszystkimi innymi. Nic nie jest izolowane.
MY wyznaczamy granice, aby zdefiniować systemy i podsystemy, które nas interesują. Możemy umieszczać siebie w obrębie tych granic lub też na zewnątrz systemu. My i przyczyny naszych problemów jesteśmy częściami tego samego systemu.

2. Każde działanie powoduje jakiś efekt (feedback). Rezultaty naszych działań wpływają na kolejne działania w przyszłości. Żyjemy w systemowych pętlach sprzężenia zwrotnego a nie w statycznych liniowych strukturach (przyczyna-skutek-stop). Dlatego kiedy mamy wpływ, ponosimy także odpowiedzialność. Informacja zwrotna (feedback) może się pojawiać w miejscu odległym w czasie i przestrzeni od pierwotnego działania.

3. Struktura systemu determinuje rezultaty działań.

4. Rezultaty nie są proporcjonalne do wkładanego wysiłku. Niewielkie, z pozoru mało znaczące zmiany mogą spowodować znaczące rezultaty, jeśli zostaną dokonane we właściwym miejscu systemu.

5. System funkcjonuje tak sprawnie jak jego najsłabszy element.

6. To co jest wystarczająco dobre dla każdego z elementów, zazwyczaj jest najlepsze dla całego systemu. Kiedy tylko jeden z elementów otrzymuje maksimum zasobów, dla pozostałych oznacza to nieodwracalne straty.

7. Nie jest możliwe oddziaływanie tylko na jedną rzecz.

8. Zauważalne właściwości całego systemu nie dają się zredukować do jego komponentów. Właściwości systemu wynikają z jego całości.

9. Prawo koniecznej różnorodności: W teorii systemów istniej zasada nazywana prawem koniecznej różnorodności, która mówi o tym, że aby przystosować się i przetrwać element sytemu potrzebuje pewnej minimalnej dawki elastyczności. Ta dawka elastyczności musi być proporcjonalna do zmienności reszty systemu. Jedną z implikacji prawa koniecznej różnorodności jest to, że jeśli chcesz osiągnąć określony cel, to musisz zwiększać ilość operacji, które prowadzą do celu, proporcjonalnie do stopnia w jakim zmienia się system. Istotne jest, aby wraz ze zmianami w systemie, zmieniać swoje działania zorientowane na cel, a nie tylko powtarzać stare działania nawet jeśli w przeszłości dawały one pożądany rezultat. Ponieważ środowiska i konteksty, w których działamy zmieniają się, więc te same procedury nie zawsze będą dawały te same rezultaty. Jeśli chcesz osiągnąć swój cel musisz zmieniać sposoby dotarcia do niego. Jeśli zawsze używasz tej samej procedury, za każdym razem uzyskasz inny wynik. A więc im system bardziej złożony tym więcej wymaga elastyczności. Inną implikacją prawa koniecznej różnorodności jest to, że ta część sytemu, która jest najbardziej elastyczna ma największy wpływ na cały system.

NLP Neuroedukacja Sp. z o.o.
Izabela Krawczyk-Rudzińska i Marek Rudziński